Koplopers #5 - juli 2026

Koplopers Ralf van Vegten & Roel Bellinga (deBurgerReserve): ‘Het ontbreekt niet aan bereidheid, maar aan voorbereiding’

Koplopers zijn onderscheidende founders, investeerders, beleidsmakers en denkers uit ons netwerk die de overgang naar De Nieuwe Economie mogelijk maken.

In deze KOPLOPERS spreken we met Ralf van Vegten en Roel Bellinga, respectievelijk directeur en medeoprichter/steward van deBurgerReserve — de organisatie die Nederland weerbaarder maakt door burgers praktisch voor te bereiden op crisis en ontwrichting. Een dubbelinterview over dreiging, weerbaarheid en de kunst van missiegedreven ondernemen.

Over BurgerReserve: In de eerste 72 uren van een ramp ben je op jezelf en je omgeving aangewezen. Daarom traint BurgerReserve inwoners én leiden zij BurgerReservisten op: gewone mensen die weten hoe ze kunnen handelen en klaarstaan voor hun gemeenschap. BurgerReserve is steward-owned gestructureerd: het bedrijf blijft op de lange termijn onafhankelijk, missiegedreven en maatschappelijk verankerd.

‘Een stapeling van verstoringen’

Wat is op dit moment de grootste dreiging voor Nederland en Europa? Volgens Ralf van Vegten is dat niet één land of één scenario. ‘De grootste dreiging is een stapeling van verstoringen. Cyberaanvallen, desinformatie, extreem weer, geopolitieke spanningen en uitval van vitale infrastructuur kunnen elkaar snel versterken. Onze kwetsbaarheid zit ook in hoe afhankelijk we zijn geworden van systemen en professionele hulp. In een echte crisis kan die hulp niet overal tegelijk zijn. Dan moeten mensen de eerste uren ook zichzelf en elkaar kunnen helpen.’

‘Het ontbreekt niet aan bereidheid, maar aan voorbereiding’

Zijn we daar klaar voor? Nog onvoldoende, zegt Ralf, al groeit het besef snel. We hebben onze samenleving vooral ingericht op efficiëntie, en veel minder op uitval, improvisatie en veerkracht.

‘Mensen moeten weten wat ze zelf kunnen doen, hoe ze een ander veilig kunnen helpen en wanneer professionals het overnemen.’

Daarin wil deBurgerReserve aanvullend zijn: meer mensen de vaardigheden én het vertrouwen geven om in de eerste fase van een crisis verantwoord te handelen. Niet als vervanging van de hulpdiensten, maar als versterking ervan.

De missie niet te koop

Zo’n missie verdient bescherming, en daarom is de BurgerReserve steward owned. De zeggenschap ligt bij stewards die het maatschappelijke doel bewaken; de economische rechten zijn ondergebracht in een aparte stichting. Investeerders financieren de opbouw voor, tegen een vooraf gemaximeerde vergoeding, maar zonder zeggenschap over de koers. Is dat de toekomst van missiegedreven ondernemen, of blijft het een niche voor idealisten?

‘Steward ownership past vooral bij organisaties die ondernemend moeten kunnen handelen, maar hun maatschappelijke missie blijvend willen beschermen. Dat model dwingt ons om waarde toe te voegen en financieel zelfstandig te worden, zonder dat de missie te koop raakt. Die combinatie maakt steward ownership volgens mij meer dan een niche.’

Zouden alle defensiebedrijven steward owned moeten zijn?

Een logische vervolgvraag, gezien de missie. Maar Roel is genuanceerd. Juist in de defensiesector zijn ondernemerschap, innovatie en snelheid hard nodig: organisaties moeten vrijheid hebben om te handelen en op te schalen.

‘Maar bij ondernemingen die cruciaal zijn voor onze nationale veiligheid, moet vooraf duidelijk zijn welke uitzonderlijke besluiten het publieke belang kunnen raken. Denk aan de verkoop van essentiële kennis, zeggenschap aan een ongewenste partij of het afbouwen van strategische capaciteit.’

Steward ownership kan die grenzen bewaken, net als een publiek of maatschappelijk gouden aandeel. Zijn voorkeur gaat niet uit naar één verplicht model, maar naar een helder principe: zoveel mogelijk vrijheid om te ondernemen, met bescherming zodra de maatschappelijke opdracht of een vitaal publiek belang fundamenteel in het geding komt.

Begin niet bij waarom iets niet kan

Tot slot onze vaste vraag: je mag één regel schrappen op NL/EU-niveau. Welke? Roel kiest geen wet, maar een reflex.

‘Ik zou één ongeschreven bestuurlijke regel schrappen: dat we bij een maatschappelijk initiatief vaak beginnen met waarom iets niet mogelijk is, ook wanneer vrijwel iedereen het doel steunt. De eerste vraag zou moeten zijn: wat willen we bereiken en wat is daarvoor nodig?’

Regels rond aanbesteding, staatssteun en toezicht beschermen belangrijke publieke waarden, benadrukt hij. ‘Maar regels moeten niet alleen begrenzen. Ze moeten goede samenwerking ook mogelijk maken.’

En wat deden we verder?

• Het Financieele Dagblad vroeg Jaap en Rutger te reageren op het plan van staatssecretaris Derk Boswijk om de Staat een prioriteitsaandeel te geven in dual-use start-ups. Lees het stuk hier.

• Isabelle en Jaap adviseerden seed + speed Ventures en Blum Ventures bij een seedronde van EUR 6 miljoen in Promptwatch. Mooi om te zien dat de interesse vanuit de DACH-regio in Nederlandse (tech)start-ups groeit — Promptwatch kan nu een vestiging in New York openen.

• Rutger adviseerde Curiosity VC bij hun investering in Dawnguard, dat nog eens $3,3M ophaalde (totaal pre-seed: $6,3M) en zijn platform lanceerde om cloudsystemen vanaf dag nul veilig te bouwen. Dawnguard is opgericht door cybersecurity-veteranen van IBM, Microsoft, Amazon en militaire cyberoperaties, met de missie om security al bij de conceptie van een systeem in te bouwen — en het beschermd te houden gedurende de hele levensduur.

• En tot slot: samen met het vrouwennetwerk Op Komst organiseerde Sophie afgelopen donderdag weer een training voor zo’n 40 vrouwelijke advocaten en juristen, dit keer over personal branding in tijden van AI, verzorgd door Hidde Bruinsma.